WORK IN PROGRESS

Grammatica A2

L'imperativ 

(Die Befehlsform)

 

Der Imperativ ist die Befehlsform des Verbs und wird für Anweisungen, Verbote, Warnungen, Wünsche und Ratschläge gebraucht.

 

Der Imperativ kann bei den meisten Verben auf Grundlage der 3. Person Singular Indikativ (für die Bildung des Imperativs Singular) bzw. auf der Grundlage der 2. Person Plural Indikativ unter Weglassen des Endungs-s (für die Bildung des Imperativs Plural) gebildet werden.

 

Exaimpels:

verb

3. pers. singular

imperativ singular

2. pers. plural

imperativ plural

güdar el güda güda! vus güdais güdai!
vender el venda venda! vus vendais vendai!
giodair el gioda gioda! vus giodais giodai!
partir el parta parta! vus partis parti!

 

Eine Ausnahme bilden bei der Bildung des Imperativs Plural die unregelmässigen Verben (dar, vus dais – dat! / far, vus fais – fat! / dir, vus dschais – dit! / ir, vus giais – it! / star, vus stais – stat!)

______________________________________________________________________________________

 

Ils grads da congual dals adjectivs (la graduaziun) 

(Die Steigerung der Adjektive)

 

Mit Adjektiven kann man Dinge vergleichen. Wir unterscheiden im Romanischen drei Steigerungsformen.

positiv

cumparativ

superlativ

Il velo es svelt.

L'auto es plü svelt.

L'aviun es il plü svelt.

La chasa es gronda.

La tuor es plü gronda.

La baselgia es la plü gronda.

 

Die folgenden Adjektive haben spezielle Steigerungsformen:

bun/bain – meglder – il meglder

nosch – mender – il mender

mal – pês – il pês

bler – daplü – il plü bler

pac – damain – il plü pac

positiv

cumparativ

superlativ

Flurin es ün bun ami da mai.

Tadlar es suvent meglder co discuorrer.

Anton es il meglder skiunz.

L'ora es noscha.

Ella es mendra co her.

La mendra ora es statta in lügl.

 

Auch Adverbien können gesteigert werden.

positiv

cumparativ

superlativ

Alina chanta jent.

Luisa chanta plü jent co Alina.

Gianin chanta il plü jent da tuots trais.

Eu nod suvent.

Plü suvent fetsch eu üna spassegiada.

Il plü suvent giov eu a ballapè.

______________________________________________________________________________________

 

Il perfet

(das Perfekt)

 

Das Perfekt ist eine Zeitformen, mit der Ereignisse in der Vergangenheit beschrieben werden, die abgeschlossen sind.

El ha pitturà üna chasa.

Ella es currüda a la staziun.

 

Das Perfekt wird mit den Hilfsverben haben (avair) und sein (esser) und dem Partizip II (particip perfet) gebildet.

Anders als im Deutschen wird das Partizip II nicht ans Ende des Satzes gestellt, sondern meist direkt nach dem Hilfsverb.

 

Il perfect cul verb 'avair'

(Das Perfekt mit dem Hilfsverb 'avair')

 

Das Perfekt mit dem Hilfsverb ‘avair’ wird folgendermassen gebildet:

-ar: mangiar -er: vender -air: pudair -ir: finir

eu n’ha mangià

eu n’ha vendü

eu n’ha pudü

eu n’ha fini

tü hast mangià

tü hast vendü

tü hast pudü

tü hast fini

el/ella ha mangià

el/ella ha vendü

el/ella ha pudü

el/ella ha fini

nus vain mangià

nus vain vendü

nus vain pudü

nus vain fini

vus vais mangià

vus vais vendü

vus vais pudü

vus vais fini

els/ellas han mangià 

els/ellas han vendü 

els/ellas han pudü 

els/ellas han fini

 

Il perfet cul verb 'esser'

(Das Perfekt mit dem Hilfsverb 'esser')

 

Das Partizip II der Verben, die mit dem Hilfsverb 'esser' gebildet werden, passt sich dem Subjekt des Satzes in Bezug auf Numerus und Genus an. Dies ist ein bedeutender Unterschied zur deutschen Sprache, wo das Partizip II beim Gebrauch beider Hilfsverben unverändert bleibt.

singular   plural  
masculin feminin masculin feminin

eu sun currü

eu sun currüda 

nus eschan currüts 

nus eschan currüdas

eu sun sagli

eu sun saglida

nus eschan saglits 

nus eschan saglidas

eu sun tuornà

eu sun tuornada

nus eschan tuornats 

nus eschan tuornadas 

eu sun i

eu sun ida

nus eschan its

nus eschan idas