Grammatica A2
L'imperativ
(Die Befehlsform)
Der Imperativ ist die Befehlsform des Verbs und wird für Anweisungen, Verbote, Warnungen, Wünsche und Ratschläge gebraucht.
Der Imperativ kann bei den meisten Verben auf Grundlage der 3. Person Singular Indikativ (für die Bildung des Imperativs Singular) bzw. auf der Grundlage der 2. Person Plural Indikativ unter Weglassen des Endungs-s (für die Bildung des Imperativs Plural) gebildet werden.
Exaimpels:
|
verb |
3. pers. singular |
imperativ singular |
2. pers. plural |
imperativ plural |
| güdar | el güda | güda! | vus güdais | güdai! |
| vender | el venda | venda! | vus vendais | vendai! |
| giodair | el gioda | gioda! | vus giodais | giodai! |
| partir | el parta | parta! | vus partis | parti! |
Eine Ausnahme bilden bei der Bildung des Imperativs Plural die unregelmässigen Verben (dar, vus dais – dat! / far, vus fais – fat! / dir, vus dschais – dit! / ir, vus giais – it! / star, vus stais – stat!)
______________________________________________________________________________________
Ils grads da congual dals adjectivs (la graduaziun)
(Die Steigerung der Adjektive)
Mit Adjektiven kann man Dinge vergleichen. Wir unterscheiden im Romanischen drei Steigerungsformen.
|
positiv |
cumparativ |
superlativ |
|
Il velo es svelt. |
L'auto es plü svelt. |
L'aviun es il plü svelt. |
|
La chasa es gronda. |
La tuor es plü gronda. |
La baselgia es la plü gronda. |
Die folgenden Adjektive haben spezielle Steigerungsformen:
bun/bain – meglder – il meglder
nosch – mender – il mender
mal – pês – il pês
bler – daplü – il plü bler
pac – damain – il plü pac
|
positiv |
cumparativ |
superlativ |
|
Flurin es ün bun ami da mai. |
Tadlar es suvent meglder co discuorrer. |
Anton es il meglder skiunz. |
|
L'ora es noscha. |
Ella es mendra co her. |
La mendra ora es statta in lügl. |
Auch Adverbien können gesteigert werden.
|
positiv |
cumparativ |
superlativ |
|
Alina chanta jent. |
Luisa chanta plü jent co Alina. |
Gianin chanta il plü jent da tuots trais. |
|
Eu nod suvent. |
Plü suvent fetsch eu üna spassegiada. |
Il plü suvent giov eu a ballapè. |
______________________________________________________________________________________
Il perfet
(das Perfekt)
Das Perfekt ist eine Zeitformen, mit der Ereignisse in der Vergangenheit beschrieben werden, die abgeschlossen sind.
El ha pitturà üna chasa.
Ella es currüda a la staziun.
Das Perfekt wird mit den Hilfsverben haben (avair) und sein (esser) und dem Partizip II (particip perfet) gebildet.
Anders als im Deutschen wird das Partizip II nicht ans Ende des Satzes gestellt, sondern meist direkt nach dem Hilfsverb.
Il perfect cul verb 'avair'
(Das Perfekt mit dem Hilfsverb 'avair')
Das Perfekt mit dem Hilfsverb ‘avair’ wird folgendermassen gebildet:
| -ar: mangiar | -er: vender | -air: pudair | -ir: finir |
|
eu n’ha mangià |
eu n’ha vendü |
eu n’ha pudü |
eu n’ha fini |
|
tü hast mangià |
tü hast vendü |
tü hast pudü |
tü hast fini |
|
el/ella ha mangià |
el/ella ha vendü |
el/ella ha pudü |
el/ella ha fini |
|
nus vain mangià |
nus vain vendü |
nus vain pudü |
nus vain fini |
|
vus vais mangià |
vus vais vendü |
vus vais pudü |
vus vais fini |
|
els/ellas han mangià |
els/ellas han vendü |
els/ellas han pudü |
els/ellas han fini |
Il perfet cul verb 'esser'
(Das Perfekt mit dem Hilfsverb 'esser')
Das Partizip II der Verben, die mit dem Hilfsverb 'esser' gebildet werden, passt sich dem Subjekt des Satzes in Bezug auf Numerus und Genus an. Dies ist ein bedeutender Unterschied zur deutschen Sprache, wo das Partizip II beim Gebrauch beider Hilfsverben unverändert bleibt.
| singular | plural | ||
| masculin | feminin | masculin | feminin |
|
eu sun currü |
eu sun currüda |
nus eschan currüts |
nus eschan currüdas |
|
eu sun sagli |
eu sun saglida |
nus eschan saglits |
nus eschan saglidas |
|
eu sun tuornà |
eu sun tuornada |
nus eschan tuornats |
nus eschan tuornadas |
|
eu sun i |
eu sun ida |
nus eschan its |
nus eschan idas |