WORK IN PROGRESS

Il silip e la furmia

A

Erklärung

Ils students e las studentas piglian lur cudeschs da lavur e fan il gir tras la stanza da scoula. Els fan las dumondas a lur constudents e notan il nom da quel o quella chi po respuonder cun schi ad üna dumonda. Cur ch'els han chattà ad üna persuna per mincha dumonda, tuornan els a lur plazza.

 

Sco evaluaziun po la magistra preleger las dumondas e quels o quellas chi pon respuonder cun schi stan sü.

 

L'ultima dumonda fa la punt a la prosma lezcha.

B

Erklärung

Ils students e las studentas survegnan desch cartinas chi cuntegnan minchüna üna frasa chi resümescha in simpels pleds il cuntgnü d'üna strofa. Scha'ls students san metter las frasas illa dretta successiun, chattan els il pled da soluziun chi resulta dals custabs süllas cartinas. La partenza e la fin sun indichadas sainza custabs.

Sligaziun

CALAMITÀ

C

Sligaziun

1.

Il pled 'calamità' significha üna 'gronda disfurtüna'. Tenor Wikipedia es il pled tudais-ch 'Kalamität' gnü imprastà i'l 17. tschientiner dal latin calamitas illa significaziun da ‘disfurtüna’ o da 'grond don'. I'l temp medieval as dovraiva quist'expressiun in general per qualunque mal.

 

2.

Oters pleds per 'calamità' (tud. 'Unglück') sun: disfurtüna, disgrazcha, malagrazcha, malavantüra, malom, svantüra o eir accidaint.

 

3.

L'accidaint dal silip cun ir sül chastè per metter aint l'anè es üna vaira calamità, üna disgrazcha tragica, ingio cha'l silip as ferischa greivamaing e moura in consequenza da las feridas.

 

4.

Resposta pussibla: Istorgias d'amur tanter duos creatüras differentas nu sun insè alch insolit. La fabla dal silip e la furmia es üna varianta speciala dal raquint 'La cigale et la fourmi' (Die Grille und die Ameise) da Jean de La Fontaine, ingio chi nu dà üna maridaglia tanter il silip e la furmia, ma ingio cha'l silip gioda la vita da chastör e leivsen, chantond e giodond il chod sulai d'instà e fond schnöss da la furmia chi ramassa diligiaintamaing spias e proviant per l’inviern. Cur chi vain l’inviern e'l silip nu chatta ingüna nudritüra, rouva'l a la furmia da til dar alch dal proviant cha quella vaiva ramassà d'instà. Ma la furmia refüsa l'agüd al silip fomantà, dschond ch'el dessa ir svess a tscherchar da magliar. La morala da l'istorgia es quia ün avertimaint: I nu basta be da viver i'l preschaint, i's sto eir pensar a l'avegnir e's preparar per temps plü difficils.

 

5.

L'istorgia dal silip e la furmia muossa cha amur e tragedia sun suvent colliadas strettamaing üna cun tschella. L'amur nu finischa adüna bain. Ma suvent sun güsta las istorgias d'amur tragicas quellas chi’ns toccan il plü ferm.

 

6.

L'istorgia d'amur la plü famusa es bain quella da 'Romeo e Julia', l'istorgia da duos amants da famiglias dvantadas inimias chi finischa i'l suicidi dals duos amants. Manzun special per ün'istorgia tragica in lingua rumantscha merita la veglia chanzun populara sursilvana 'Canzun dil bau' (text: Gian Fontana, cumposiziun: Tumasch Dolf), ingio ch'ün bo (scarafag) vain schmagognà d'ün aradè e moura.

Erklärung

Ils students s'infuormeschan cun agüd dal vocabulari online davart la significaziun dal pled da soluziun 'calamità'. Lura discutan els in duos las dumondas.

 

Sco evaluaziun po la magistra formular frasas e’ls students stan sü, sch’els pon confermar quellas:

La chanzun cuntegna ün’istorgia d'amur. (güst)

Il silip nu voul maridar a la furmia. (fos)

Els maridan in baselgia. (güst)

Il silip e la furmia survegnan ün uffant. (fos)

Els passaintan lur glüna d'meil sur mar. (fos)

Il silip vain amalà. (fos)

La furmia fa tuot il pussibel per güdar al silip. (güst)

L'istorgia dal silip e la furmia finischa bain. (fos)

D

Sligaziun

Soluziuns pussiblas:

1:18-5:33 

Il silip suna la gïa, intant cha las furmias lavuran. Al silip plascha üna furmia zuond bain ed el suna be per ella. La furmia es in seis let e vain sdruagliada da la musica dal silip. Ella guarda our da fanestra e vezza il silip i’l curtin. Ella va da s-chala giò e driva l'üsch. Illa glüm da la glüna s'inscuntran els e's branclan. 

 

5:38-9:35 

L'istorgia d'amur dal silip e la furmia vain quintada inavant. Tuots sun infuormats. Il silip e la furmia maridan. Els van in baselgia, il cor da las furmias chanta per els. Il silip e la furmia maridan davant l'altar. Davo ch'els sun gnüts our da baselgia, fa il fotograf fotografias da las nozzas.

 

9:38-12.17 

I vain ballà, ils musicants sunan. Eir il silip e la furmia fan insembel üna trais-cha. Il silip dà giò per terra e's fa mal. El vain portà a chasa e miss in seis let. La furmia crida sper il let dal silip.

 

12:20-19:07 

La furmia piglia cumgià e vain accumpagnada da trais otras furmias fin a la riva dal mar. Là va ella culla barcha tuot suletta sur mar per ün üt da masdinar. Las uondas sun fich grondas. Ella ha stuvü ir lönch e tuorna pür davo ün lung temp tras la naiv. Cur ch'ella vain in chasa, nun es il silip plü là. La furmia va sülla fossa e's metta in schnuoglias.

Erklärung

Ils students e las studentas guardan in gruppas plü pitschnas ün extrat dal video e scrivan insembel ün text chi documentescha quai chi capita. Els laschan correger il text a la magistra, avant co til preschantar a la classa.

gruppa 1: 1:18-5:33

gruppa 2: 5:38-9:35

gruppa 3: 9:38-12:17

gruppa 4: 12:20-19:07

 

Per evaluar la lezcha pon ils students guardar il video amo üna jada sainza tun. Mincha gruppa commentescha lura cun agens pleds las parts dal video ch’ellas han preparà.

 

 

Ideas supplementaras:

Ils students tschernan in duos üna scena da l'istorgia dal silip e la furmia e preschaintan quella sco purtret fix (Standbild). Tschels students ingiavinan da che chi's tratta.

E

Erklärung

Ils dialogs vegnan registrats sco audios o preschantats in classa. Las seguaintas dumondas accumpognan l’evaluaziun:

Che scena es statta tenor vus la plü autentica? Perche güsta quella?

Che pleds ed expressiuns vegnan dovradas, schi s’es inamurà/inamurada?

Conguala quists pleds e quistas expressiuns rumantschas cun otras linguas cha tü cugnuoschast.

Ils students notan ün pêr expressiuns vi da la tabla e congualan quellas cullas expressiuns in otras linguas. Els tillas pon scriver aint il cour in lur cudesch da lavur.